Deborah’ın acısını çekerken Yaz Mevsimi soğuk, çok soğuk ve Sana (ASLA) Gül Bahçesi Vadetmedim

20140826_012955Şu sıralarda elimde gezen kitap “Sana Gül Bahçesi Vadetmedim”.

Şizofreni hastası bir gençkızın iyileşme isteği ve “normal” bir insan olabilmek için acı veren çabalarını konu ediniyor. Açıkçası kitabın ilk kısmı dikkat çekici, ortası sıkıcı ve son kısmına giriş “sonunda” dedirtici. Son kısma giriş diyorum, çünkü henüz kitabı bitirmedim. Bugün sabaha karşı biter.

Kitabın arka kapağında yazılanlarla bir çatışma içindeyim açıkçası. Çatışmama geçmeden arka kapakta yazılanlara bir göz atalım;

20140825_234338[1]

Okurken sıkıntı çekilebilme ihtimaline karşı arka kapaktaki metni direkt alıyorum:

İçine doğduğu dünyanın kurumlarıyla bağdaşmayı öğrenemeyen, iletişimsizliği karanlığında yaşayan on altı yaşındaki bir genç kızın öyküsü…

Sana Gül Bahçesi Vadetmedim, deliliği, resmi tanımıyla akıl hastalığını anlatıyor: Deborah kimlik kavramını yitirip içine kapanmış, zengin düşlemi ve mizah duygusuyla yarattığı kendi düşsel dünyasına sığınmıştır. İki dünyanın çatışmaya başlaması, Deborah’ın akıl hasatnesine “düşme”sine neden olur. Böylece hastaneleri, doktorları vb. kurumlarıyla toplumun “kurtarma operasyonu” başlayacaktır.

Greenberg’in kendi yaşamından yola çıkarak yazdığı kitap, “akıl hastalarının gizleri” üzerine pek çok ipucu taşırken, toplumun yerleşikdeğer yargılarına çarpıcı bir eleştiri de getiriyor, böylece “normal” kavramını sorgulamaya götürüyor bizi.

(Bundan sonrası spoiler içerir)

Şimdi açıkçası rahatsızlığı nedeniyle iletişimsizlik sıkıntısı çeken bir genç kız var karşımızda ve bu iletişimsizlik, doğal olarak, dünyanın kurumlarıyla da dünyalılarla da bağdaşmasını önlüyor. Ama neden illa ki kuruma atıf yapılmış? Yani sonuçta ilk sıkıntılar kitapta sanki yaz kampında çıkmış gibi gösterilse de kitabın bir yerinde daha çok küçükken farklı bir çocuk olduğunu ve annenin bunu kabul etmek istemeyişinden bahsediliyor. Aslında ilk sıkıntı aile içinde başlıyor. Ama kitabın arka kapağını yazan kimse “kurumlara” atıfta bulunuyor. Çünkü kurumları eleştirmek veya konu etmek daha elit bir tutum (!).

Kitap hakikaten deliliği anlatıyor; bu konuda katılıyorum. Akıl hastalarının yaşayışı ve kısmen de olsa algılayışına ışık tutulmuş. Deborah’a gelince, tıp doktoru olmadığım için şizofreni hakkında bir şey dememeliyim,biliyorum ama benim algılayışıma göre kızın “kimlik yitimi” yok. Kimliğini entegre etme sorunu var diye düşünüyorum. Yani Yr Evrenine  mi ait Dünya’ya mı.. Neyse diyelim ki arka kapağı yazan haklı;

Böylece hastaneleri, doktorları vb. kurumlarıyla toplumun “kurtarma” operasyonu başlayacaktır.

Neden “kurtarma”ya atıf var?(!) Çünkü çünkü çünkü akıl hastaları da normal insanlar, sadece bizlerden farklılar ve kurtarma demek bizlere benzetmek demek arka kapağı yazan kişiye göre. Bizlere benzetmek de kötü bir şey, olaya “kurtarma” fikri ile bakmak alçaltıcı bir şey gene aynı kişiye göre. İyi de o zaman tedavi edilebilir veya kendine/çevresine zarar vermesi ihtimal olan akıl hastalarını kendi haline kendi dünyalarına bırakalım. “Kurtarılma”ya ihtiyaçları olmadığına göre…

… toplumun yerleşik değer yargılarına çarpıcı bir eleştiri de getiriyor…

Kitabın, toplumun değer yargılarına eleştiri getirdiği doğru, ancak bu eleştürüleri “çarpıcı” olarak nitelendiremiyorum. Mesela, Polonyalılara ve Çekoslavakyalılara o dönemin bakış açısını zaten biliyoruz, daha vahşet derecesindeki yaklaşımlara da yabancı olmadığımızı düşünüyorum. Kitapta bu konuya ve konunun yazardaki yaklaşımına çok az yer veriliyor. Başka bir örnek, ailedeki fertlerin hayata bakış açıları. Ataerkil bir aile ve kendini kanıtamaya, kabul ettirmeye çalışan bir büyükbabanın yanısıra aslında baskın özellkilere sahip olmasına karşın babasından çekinen bir anne, zayıf bir baba karakterinin üstüne de yaşı itibari ile kendi bakış açısından bakan sorumsuz bir kız kardeş… Ve tün bu insanlarla birlikte diğer akrabaların Deborah’ın durumuna bakış açısı. Bu kişiler aynı zamanda bir örneklem, yani diğer insanların da bakış açılarını simgeleyen en küçük grup. Deliliğin utanılacak bir şey oluşu, onlara göre… Annenin kendi kendini doğru olanı yaptığına inandırmaya çalışması ama aslında özünde buna inanmaması, sırf son ve tek çare olarak akıl hastanesi fikrinin kalmasından mütevellit harekete geçmesi… Babanın duygusal bağımlılığı (bana göre)… Evet, ütm bunlar eleştirilmiş ama yeterince derin ele alınmamış. Sorgulanmamış. En azından Deborah’ın Dr. Fried’la olan seanslarında bunu beklerdim.

Sanırım, bu eleştiri boyutunun yüzeysel olması, yazarın (Greenberg) kitabı yazma amacının sadece “deliliği” anlatmak olmasından kaynaklanıyor. “Toplumun yapısını veya toplumun değer yargılarını,deliliğe bakış açısını eleştirmek”ten değil. Eğer yanılıyorsam, yani yazarın amacı toplumu eleştirmekse kitap bu hususta çok yavan kalmış diyebilirim. Ama deliliği anlatmaksa, başarılı. Özellikle D koğuşu ve Yr etkilendiğim simgeler.

…”normal” kavramını sorgulamaya götürüyor bizi.

Açıkçası “normal” kavramını sorgulamaya iten ne var hala merak içindeyim… Kitabın bitmesine çok az kaldı ve ben hala o sorgulamaya geçemedim. Bence burada “normal”liğe yapılan atıf en başta yukarıda belirttiğim “kurtarmak” fikrinin altında yatanlarla aynı…

Son Söz = Tekrar okumak isteyebileceğim bir roman değil. Güzel bir roman ama başucum niteliğinde olamayacak.

Not = Kitap, kapağının hakkını verememiş. Kapak tesmi, benim için ender kapaklar arasına girdi ama metin… Aynısını diyemeyeceğim.

GÜNCELLEME

Evet, kitap bitti. Yukarıda belirttiğim fikirlerim değişmedi.Ekleyebileceğim tek yorum, kitabın son kısmının daha zekice espriler içerdiği ve gülümsettiği.

Ve yazımı bu kitaptan bir alıntıyla bitiriyorum;

“Deborah, tıpkı deli insanların yaptığı gibi, yüksek sesle kendi kendine konuştu.”

< D@Di >

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s